Unutma eğrisi nedir, tekrar nasıl yapılmalı?
Unutma eğrisi, öğrenmeden sonra zaman geçtikçe hatırlamanın nasıl değişebildiğini anlatır. Ebbinghaus bunu anlamsız heceleri yeniden öğrenmek için gereken süreyle araştırdı. Eğri, herkesin aynı saatte aynı yüzdeyi unuttuğu bir takvim değildir. Ders çalışırken çıkarılabilecek pratik fikir, bilgiyi tamamen unuttuğunu varsaymadan yeniden yoklamak ve tekrarları tek güne yığmak yerine zamana yaymaktır.
Ebbinghaus unutmayı nasıl ölçtü?
Ebbinghaus kendi üzerinde yaptığı deneylerde anlam çağrıştırmayan hece listelerini öğrendi. Bir süre sonra aynı listeyi yeniden öğrenmenin ne kadar sürdüğüne baktı. İkinci öğrenmede kazandığı zamanı bir ölçü olarak kullandı; buna tasarruf yöntemi denir. Bu nedenle popüler grafiklerdeki yüzdeleri doğrudan “o kadar bilgiyi bilinçli olarak hatırladı” diye okumak doğru değildir. Araştırmanın malzemesi, günlük derslerdeki anlamlı konu ve bağlantılardan da farklıdır.
Tekrar planını konuya göre uyarlamak için küçük bir kayıt tutabilirsin. Her sorunun yanına doğru, kısmen doğru veya açıklamaya ihtiyacım var diye işaret koy. Sonraki çalışmada önce açıklama isteyenlere dön. Kısmen doğru cevaplarda hangi parçanın eksik olduğunu yaz; böylece bütün konu tek bir unutuldu etiketi altında kaybolmaz. İyi bildiğin soruları da zaman zaman yeniden kontrol et. Bir soruyu listeden çıkarmak, onu sonsuza kadar hatırlayacağın anlamına gelmez. Bu kayıt bir puan tablosu olmak zorunda değildir; yalnız nereye döneceğini hatırlatan küçük bir yönlendirme olarak kullanılabilir.
Unutmak kötü çalıştığın anlamına gelir mi?
Bir bilgiyi hemen çıkaramamak, hiç öğrenmediğini kanıtlamaz. Yeniden bakınca daha kolay öğrenebilir veya bir ipucuyla hatırlayabilirsin. Yine de her unutmayı önemsiz saymak da gerekmez. Sınavda kullanacağın bilgiye erişebilmek için aralıklı hatırlama denemeleri yapman yararlı olabilir. Burada hedef unutmayı tamamen durdurmak değildir. Hangi bilginin zayıfladığını görmek ve gerektiğinde ona dönmek, daha gerçekçi bir çalışma yaklaşımıdır.
Bilgiyi farklı biçimde yoklamak, aynı kartı ezberlemekten kaçınmana yardımcı olur. Tanımı söylemenin yanında örnek ver, benzer kavramla farkını açıkla veya bir soruda kullan. Eğer yalnız ilk harfi görünce hatırlıyorsan, ipucu olmadan da deneyebilirsin. Çok zor geldiğinde kısa bir açıklamaya dönüp yeniden dene. Buradaki güçlüğü her zaman iyiye işaret saymıyoruz; bazen temel bilgi eksik olabilir. Unutma eğrisinin yararlı tarafı kendini suçlamak için bir grafik sunması değil, zamanın öğrenme planında dikkate alınması gerektiğini hatırlatmasıdır. Tekrarı bu anlayışla düzenlemek, kesin yüzdelere bağlı kalmaktan daha esnektir.
Herkes için sabit bir tekrar takvimi var mı?
Birinci gün, üçüncü gün ve yedinci gün gibi takvimler başlangıç şablonu olabilir; fakat evrensel bir unutma yasası değildir. Konunun zorluğu, önceki bilgin ve ne zamana kadar hatırlamak istediğin aralığı etkiler. Kolay cevapladığın soruları daha sonraya bırakabilir, sık karıştırdığın kavramlara daha erken dönebilirsin. Takvimi yalnız renkli kutuları doldurmak için uygulama. Asıl geri bildirim, kaynağa bakmadan cevap üretip üretemediğindir.
- Küçük bir konudan birkaç kontrol sorusu çıkar.
- Sonraki gün kaynağı açmadan cevaplamayı dene.
- Karıştırdığın noktaları düzelt.
- Bir sonraki dönüş aralığını cevabının durumuna göre ayarla.
Tekrarda yeniden okumak mı, hatırlamak mı?
İlk adımda kitabı kapatıp bildiklerini yazmayı dene. Sonra eksiklerini kaynakla düzelt. Böylece bütün bölümü eşit süreyle tekrar etmek yerine ihtiyaç duyduğun noktaları görebilirsin. Kavramlar arasındaki ilişkiyi çizmek veya bir örneği açıklamak da hatırlama kontrolü olabilir. Bilgi tamamen yeni ve açıklama yetersizse yalnız test etmek yetmez; önce anlamayı kurmak gerekir. Tekrar, hatırlama ve düzeltme arasında gidip gelen bir süreç olarak düşünülebilir.
Küçük bir uygulama örneği
Bir dil dersinde yeni kelimeleri öğrendikten sonra ertesi gün anlamlarını kapatıp kendine sor. Kolay bildiklerini ayır, karıştırdıklarına örnek cümleyle dön. Sonraki kontrolde hem kelimeyi hem cümledeki kullanımını yokla; yalnız listeye aşina olmayı ölçme.
Kaynak
Ebbinghaus (1885), Über das Gedächtnis; Murre ve Dros (2015), Replication and Analysis of Ebbinghaus’ Forgetting Curve, PLOS ONE.
Ebbinghaus’un ilk deneyleri tek denek ve özel malzemelerle yürütüldü. Tasarruf ölçümü, hatırlanan bilgi yüzdesiyle aynı değildir; popüler grafiklerdeki kesin tekrar saatlerini kişisel kural olarak sunmayız.
Yazar: Soarling · Yayın: · Güncelleme: