Konu çalışmadan önce soru çözmek işe yarar mı?
Konu çalışmadan önce birkaç soruyu cevaplamaya çalışmak, sonradan o soruların cevaplarını öğrenmeni kolaylaştırabilir. Başta yanlış cevap vermek bu yaklaşımın önünde bir engel değildir; önemli olan ardından doğru açıklamayı incelemektir. Araştırmalar özellikle önceden sorulan bilgi için fayda gösteriyor. Bu nedenle kısa bir ön denemeyi, konu anlatımı ve sonrasındaki kontrolle birlikte kullanabilirsin.
Bilmediğin soruya neden önce bakmalısın?
Ön deneme, okumaya bir arama amacı verir. Hiç bilmediğin bir kavramı gördüğünde tahmin üretmek, sonradan açıklamaya dikkat etmeni sağlayabilir. Richland, Kornell ve Kao’nun çalışması, başarısız ilk denemelerin bile sonraki öğrenmeye katkı sağlayabildiğini gösteriyor. Buradaki amaç önceden yüksek puan almak değildir. Soruyu tanımak, neyi bilmediğini fark etmek ve konuya döndüğünde cevabı aramaktır.
Ön soruları hazırlarken konu başlıklarını soru biçimine çevirebilirsin. “Hücre zarı” başlığı için “Hangi maddelerin geçişi neden farklıdır?” diye sor. Tahminin kısa ve belirsiz olabilir; ilk denemede bütün terimleri doğru kullanman beklenmez. Okuma sırasında yalnız tahminini doğrulayacak ifadeleri aramak yerine onu değiştiren açıklamaları da not et. Sonunda ilk cevabının üstünü tamamen kapatmadan düzeltme eklemek, ne öğrendiğini görünür kılar. Bu küçük kayıt, bildiğini sandığın bilgiyle gerçekten yeni öğrendiğin kısmı ayırmana yardım eder. Çok fazla soru üretip asıl okumayı ertelememeye dikkat et.
Yanlış cevap akılda kalır mı?
Yanlış bir tahmini düzeltmeden bırakmak istemeyiz. Bu nedenle ön denemeden sonra cevabı ve gerekçesini kontrol etmek yöntemin önemli parçasıdır. Yalnız doğru seçeneği görmekle yetinme; kendi tahmininin nerede ayrıldığını yaz. Cevabı öğrenince ilk soruyu tekrar çöz. Eğer çözüm hâlâ yalnızca seçeneği hatırlamaya dayanıyorsa, aynı fikri soran başka bir örnekle kontrol et. Böylece ezberlediğin cevabı ve anladığın açıklamayı ayırabilirsin.
Ön denemeyi arkadaşınla yapıyorsan cevapları hemen birbirinize söylemek yerine herkesin önce kendi tahminini yazmasını sağlayabilirsiniz. Sonra açıklamayı birlikte okuyup farklı cevapların nereden geldiğini konuşun. Bir yanlış cevap üzerinde uzun süre tartışıp doğru kaynağa hiç dönmemek, burada anlatılan uygulama değildir. Dersin öğretmeni farklı bir sıralama istiyorsa yöntemi onun verdiği küçük bir bölümde deneyebilirsin. Her yeni konuda aynı sırayı kullanman şart değil. Denemenin sana yarayıp yaramadığını, birkaç gün sonra o sorunun gerekçesini kaynaksız kurup kuramadığınla değerlendir; yalnız cevabın tanıdık gelmesi yeterli bir kontrol sayılmaz.
Kaç soruyla başlamak yeterli olur?
Bu yazının uygulama önerisi, konuyu açmadan önce birkaç kısa soru seçmektir. Bu sayı araştırmadan çıkan evrensel bir reçete değildir. Çok uzun bir test, konuya ayıracağın zamanı tüketebilir ve yeni başlayan biri için gereksiz yük oluşturabilir. Başlangıçta bir tanım, bir neden ve bir uygulama sorusu yeterli bir çerçeve sunar. Soruların çalışacağın bölümle doğrudan ilişkili olması, rastgele zor sorular seçmekten daha anlamlıdır.
- Konuyla ilişkili birkaç kısa soruya bak.
- Kaynak açmadan tahminini yaz; boş bırakma baskısı kurma.
- Konu anlatımında doğru cevabı ve gerekçeyi bul.
- İlk soruya dön, sonra benzer yeni bir soru çöz.
Önce soru yöntemi neleri değiştirmez?
Konu anlatımını ve sonrasındaki alıştırmaları ortadan kaldırmaz. Ayrıca önceden sorulmayan her bilginin de aynı ölçüde öğrenileceğini söyleyemeyiz. St. Hilaire ve arkadaşlarının değerlendirmesinde özellikle sorulan bilgi ile diğer bilgi arasındaki ayrım önemlidir. Soruyu gördükten sonra yalnız o cevabı tarayıp metnin geri kalanını atlama. Ana fikri oku, örnekleri incele ve sonunda farklı bir soruyla anlayışını kontrol et.
Küçük bir uygulama örneği
Yeni bir tarih ünitesine başlarken “Bu olay neden oldu?” sorusuna kısa bir tahmin yaz. Metni okurken nedenleri bul ve ilk cevabındaki eksikleri düzelt. Sonra aynı olayı bir başka gelişmeyle ilişkilendirerek yeniden açıkla.
Kaynak
Richland, Kornell ve Kao (2009), The Pretesting Effect, Journal of Experimental Psychology: Applied, 15(3); St. Hilaire, Chan ve Ahn (2023), Psychonomic Bulletin & Review.
Ön testin faydası özellikle önceden sorulan içerik için değerlendirilir. Buradan bütün dersi daha hızlı bitireceğin ya da her yanlış denemenin kendiliğinden yararlı olduğu sonucu çıkmaz.
Yazar: Soarling · Yayın: · Güncelleme: